અમદાવાદના માણેક ચોકમાં આવેલું પુરુષોત્તમ રાયજીનું દિવ્ય મંદિર: 600-700 વર્ષનો ઐતિહાસ

અમદાવાદના હૃદયમાં આવેલો માણેક ચોક વિસ્તાર ગુજરાતના સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક વારસાનો પ્રતીક છે. આ પ્રાચીન શહેરમાં લાખા પટેલની પોળમાં એક અનોખું મંદિર આવેલું છે, જે ભગવાન પુરુષોત્તમને સમર્પિત છે અને ભક્તોમાં અપાર શ્રદ્ધા અને આસ્થાનું કેન્દ્ર બની રહ્યું છે.

આ પવિત્ર મંદિર આશરે 600 થી 700 વર્ષ જૂનું હોવાનું માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને પુરુષોત્તમ માસ તરીકે ઓળખાતા અધિક માસ દરમિયાન આ મંદિરનું ધાર્મિક મહત્વ ગણીતગણાય વધી જાય છે.

કૂવા અને દીવાલમાંથી પ્રગટ થયેલી દિવ્ય મૂર્તિઓ

આ મંદિરની સૌથી અલગ વિશેષતા એ છે કે સમગ્ર ગુજરાતમાં આ એકમાત્ર સ્થાન છે જ્યાં પુરુષોત્તમ ભગવાનની મૂર્તિ પાતાળ કૂવામાંથી સ્વયંભૂ રીતે પ્રગટ થઈ હોવાની માન્યતા છે. તેમજ, મંદિર પરિસરમાં ભગવાન રણછોડજીની મૂર્તિ પણ દીવાલમાંથી સ્વયંભૂ રીતે પ્રગટ થઈ હોવાની લોક કથા પ્રચલિત છે. આ બેવડી દિવ્યતાને કારણે અહીં આવતા દર્શનાર્થીઓ ગહેરી શ્રદ્ધા અને કૃતજ્ઞતા અનુભવે છે.

સ્વપ્ન દ્વારા આવેલો દૈવીય આદેશ

મંદિરના સ્થાપનાનો ઇતિહાસ એક રોચક ધાર્મિક કથાથી જોડાયેલો છે. સેંકડો વર્ષ પહેલાં, આ વિસ્તારમાં રહેતા એક પરમ ભક્ત વણિકને રાત્રે સ્વપ્નમાં સ્વયં પુરુષોત્તમ ભગવાને દર્શન આપ્યા હતા. તેમણે આ વણિકને પોળમાં આવેલા એક પાતાળ કૂવામાં ખોદકામ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. ભગવાનની આજ્ઞાનું પાલન કરીને જ્યારે ખોદકામ શરૂ કરવામાં આવ્યું, ત્યારે તેમાંથી ભગવાન પુરુષોત્તમ રાયજીની અત્યંત મનોમુગ્ધ કર અને પ્રાચીન મૂર્તિ મળી આવી. આ ખૂબ જ ચમત્કારી ઘટનાને પગલે આ સ્થાને મંદિર નિર્માણ કરીને ભક્તિભાવ સાથે પૂજા-અર્ચના કરવાનો આરંભ કરવામાં આવ્યો.

પુરુષોત્તમ માસમાં ભક્તોનો આગમન

પુરુષોત્તમ માસ એ હિંદુ ધર્મમાં વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ ધરાવતો સમયગાળો છે. આ એક મહિનાના દરમિયાન ભગવાન પુરુષોત્તમના દર્શન કરવાનું વિશેષ પુણ્ય માનવામાં આવે છે. આ સમયે અમદાવાદ જ નહીં, બલ્કે ગુજરાતના વિવિધ ભાગો અને દૂર-દૂરના શહેરોમાંથી ભક્તો આ મંદિરમાં દર્શન માટે આવે છે.

લોકોમાં એક દૃઢ માન્યતા વિરાજમાન છે કે આ પવિત્ર માસમાં કૂવામાંથી પ્રગટ થયેલા પ્રભુના દર્શન અને પૂજા કરવાથી જીવનના તમામ કષ્ટો નિવારણ થાય છે અને ઘરમાં સુખ, શાંતિ તથા સમૃદ્ધિ આવે છે.

પ્રાચીન પરિચય અક્ષુણ્ણ રહ્યો

પૂર્વ અમદાવાદના કોટ વિસ્તારની ગીચ પોળો વચ્ચે આવેલું આ મંદિર આધુનિક સમયમાં પણ પોતાની પ્રાચીન ઓળખ, સ્થાપત્ય અને ધાર્મિક મહિમાને સંપૂર્ણ રીતે જાળવી રાખવામાં સફળ રહ્યું છે. પુરુષોત્તમ માસ દરમિયાન મંદિરનું વાતાવરણ ભક્તિમય ભજનો અને જયઘોષથી ગુંજી ઉઠે છે. ભગવાનની દર્શન મેળવવા માટે ભક્તોની લાંબી લાઈનો મંદિરમાં જોવા મળે છે.