જામ સાંવલી હનુમાન મંદિર: જ્યાં શયન મુદ્રામાં બિરાજમાન છે બજરંગબલી અને મૂર્તિની નાભિમાંથી વહે છે પવિત્ર જળ
હિન્દુ ધર્મશાસ્ત્રમાં કલિયુગમાં ભગવાનના નામ અને તેમના પરમ ભક્ત હનુમાનજીની ધર્મપરાયણતાને સર્વોચ્ચ મહત્વ આપવામાં આવે છે. રામભક્ત બજરંગબલી વિશ્વભર અસંખ્ય મંદિરો અને ભક્તોના હૃદયમાં જીવંત છે. શિવજીના અંશાવતાર તરીકે માનવામાં આવતા હનુમાનજી આજે પણ કલિયુગમાં પૃથ્વી પર તેમનું આશીર્વાદ વર્ષાવે છે.
મધ્યપ્રદેશના છિંદવાડા-નાગપુર રાજમાર્ગ પર સૌસર તાલુકામાં આવેલું જામ સાંવલી હનુમાન મંદિર એક અનોખું તીર્થસ્થળ બની ઉઠ્યું છે. આ મંદિરની ખાસિયત એ છે કે અહીં હનુમાનજીની મૂર્તિ પ્રચલિત ઊભી કે બેઠેલી મુદ્રામાં નથી, પણ શયનાવસ્થામાં બિરાજમાન છે. આ મંદિરની ચમત્કારી ગાથાઓ ભારતના વિવિધ ભાગોમાં પ્રસિદ્ધ છે અને તેની પ્રતિષ્ઠા ક્રમશ વધી રહી છે.
શયન મુદ્રાની પૌરાણિક કથા
એક વિશાળ પીપળાના વૃક્ષ નીચે આ ભવ્ય પ્રતિમા સ્થાપિત છે. આ મૂર્તિ અહીં કેવી રીતે આવી તેનો કોઈ સત્તાવાર દસ્તાવેજ ન હોવા છતાં, પૌરાણિક વર્ણનો અને સ્થાનિક આખ્યાનો પ્રમાણે તેતાયુગમાં જ્યારે મેઘનાદના શક્તિબાણથી લક્ષ્મણ અચેતન થઈ ગયા હતા, ત્યારે તેમના જીવન રક્ષા માટે હનુમાનજી સંજીવની બૂટી શોધવા ગયા હતા. તેમણે આ પીપળાના વૃક્ષ પાસે વિશ્રામ લીધો હતો.
આ ઉપરાંત એક અન્ય પ્રચલિત કથા એવી છે કે પ્રાચીનકાળમાં મૂર્તિ પૂર્વ દિશા તરફ મુખ કરીને ઊભી હતી. એક વખત કેટલાક ચોર-ડાકુઓને ખબર પડી કે આ વૃક્ષ નીચે મોટો ભંડાર છુપાયેલો છે. જ્યારે તેમણે મૂર્તિને સ્થાનેથી હલાવવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે એક અસાધારણ ઘટના ઘટી અને મૂર્તિ આપોઆપ શયન અવસ્થામાં પરિણત થઈ ગઈ. ત્યારથી બજરંગબલી આ જગ્યાએ શયન મુદ્રામાં વિરાજમાન છે.
મૂર્તિની નાભિમાંથી વહતો પવિત્ર જળ
આ મંદિરનું સર્વશ્રેષ્ઠ ચમત્કાર એ છે કે હનુમાનજીની મૂર્તિની નાભિમાંથી નિરંતર એક પવિત્ર જળધારા વહે છે. આ જળ ક્યાંથી આવે છે અને તેનો ઉપજ કયો છે, તે આજે પણ રહસ્યમય છે. આગમનાર ભક્તો આ જળને ભગવાનના ચરણામૃત તરીકે માનીને ગ્રહણ કરે છે.
આ પવિત્ર જળ પીવાથી ત્વચાના વિવિધ રોગો નિવારણ થાય છે, એવી લોકોમાં દૃઢ માન્યતા છે. આ ઉપરાંત, આ મંદિરમાં પૂજા-અર્ચના કરવાથી નકારાત્મક શક્તિઓ, માનસિક વિકાર અને આર્થિક તથા શારીરિક કષ્ટો દૂર થાય છે, એવું માનવામાં આવે છે. આ કારણોસર મહારાષ્ટ્ર સહિત સમગ્ર દેશમાંથી લાખો શ્રદ્ધાળુઓ દર્શન માટે આ મંદિરને ધર્મસ્થળ બનાવે છે.
વિશાળ પર્યટન પરિયોજના
આ ધર્મીય અને સાંસ્કૃતિક કેન્દ્ર હવે મધ્યપ્રદેશમાં એક મુખ્ય પર્યટન સ્થળ તરીકે પણ ઉભરી આવ્યું છે. મધ્યપ્રદેશના તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે ઉજ્જૈનના પ્રખ્યાત મહકાલ લોકની પરિકલ્પનાને અનુસરીને જામ સાંવલીમાં એક ભવ્ય શ્રી હનુમાન લોક નિર્માણ કરવાની ઘોષણા કરી હતી. આ પરિયોજના વિધાનસભામાં પણ સમર્થન મેળવ્યું છે. આવતા સમયમાં આ સ્થળે આગમનાર ભક્તો એક અત્યંત ભવ્ય અને દિવ્ય હનુમાન લોકના દર્શન કરી શકશે.
પરિવહન સુવિધાઓ
જામ સાંવલી હનુમાન મંદિર મધ્યપ્રદેશના છિંદવાડા જિલ્લાના સૌસર તાલુકામાં આવેલું છે. ભૌગોલિક દૃષ્ટિકોણે તે મહારાષ્ટ્રના નાગપુર શહેરથી માત્ર 66 કિલોમીટર દૂર છે. સૌસર ગામ છિંદવાડા-નાગપુર હાઈવે પર સ્થિત હોવાથી સડક માર્ગે સહજતાથી પહોંચી શકાય છે. રેલવે સુવિધા પણ સારી છે, જેથી ભક્તો ટ્રેન દ્વારા પણ સરળતાથી આ તીર્થસ્થળ સુધી પહોંચી શકે છે.
Compare options
