Vajiram & Ravi IAS કોચિંગ સંસ્થા પર CCPAએ ₹7 લાખનો દંડ ફટકાર્યો - ભ્રામક જાહેરાતોનો આરોપ

દેશના અગ્રણી UPSC તૈયારી સંસ્થાઓમાંથી એક તરીકે ઓળખાતું Vajiram & Ravi IAS Study Centre LLP સામે કેન્દ્રીય ગ્રાહક સુરક્ષા સત્તા (CCPA) એ કાર્યવાહી કરી છે. ગ્રાહક સુરક્ષા આઇન, 2019ના નિયમોનો ઉલ્લંઘન કરીને ગેરમાર્ગે દોરતી જાહેરાતો પ્રસારિત કરવાના કારણે સત્તાએ સંસ્થા પર ₹7 લાખનો દંડ આરોપ્યો છે.

આ નિર્ણયનું પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના માતાપિતાને વિશ્વસનીય અને પારદર્શક માહિતી પૂરી પાડવું છે જેથી તેઓ કોચિંગ સંસ્થા પસંદ કરતી વખતે સુચિંતિત નિર્ણય લઈ શકે.

Vajiram & Ravi પર લાગેલા આરોપો

CCPA દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી તપાસમાં પ્રગટ થયું કે Vajiram & Raviએ UPSC Civil Services Examination (CSE) 2023ના પરીક્ષાર્થીઓના નામ, ચિત્રો અને રેંકિંગનો ઉપયોગ કરીને અતિશયોક્તિપૂર્ણ દાવાઓ કર્યા હતા. તેમ છતાં, આ પરીક્ષાર્થીઓએ સંસ્થામાં કયો શીક્ષણ કાર્યક્રમ કર્યો તે અગત્યનું વિગત જાહેર કરવામાં આવ્યું નહોતું.

સંસ્થાએ તેની વેબસાઇટ પર નીચેના હકાયતો રજૂ કરી હતી:

• શ્રેષ્ઠ 10 પરીક્ષાર્થીઓમાંથી 8 જણ Vajiram & Raviના છાત્ર છે
• શ્રેષ્ઠ 50 પરીક્ષાર્થીઓમાંથી 37 જણ Vajiram & Raviના છાત્ર છે
• UPSC દ્વારા પસંદ કરાયેલા 30% કરતાં વધુ અધિકારીઓ Vajiram & Raviથી તૈયાર છે

તપાસમાં આવેલા તથ્યો

શ્રેષ્ઠ 10ના રેંક ધારકોનો દાવો: CCPA ની તપાસમાં જણાયું કે જે 8 પરીક્ષાર્થીઓને સંસ્થાના છાત્ર તરીકે પ્રસ્તુત કરવામાં આવ્યા હતા તેમાંથી 7 જણે માત્ર મુક્ત ઇન્ટરવ્યુ માર્ગદર્શન કાર્યક્રમ (IGP)માં જ ભાગ લીધો હતો.

શ્રેષ્ઠ 50ના રેંક ધારકોનો દાવો: તપાસમાં સામે આવ્યું કે જે 37 પરીક્ષાર્થીઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો તેમાંથી 29 જણે માત્ર મુક્ત ઇન્ટરવ્યુ માર્ગદર્શન કાર્યક્રમ સાથે સંકળાયેલા હતા. તેમણે સંસ્થાના સંપૂર્ણ શીક્ષણ કાર્યક્રમ હાથ ધર્યો નહોતો.

અધિકારીઓના ટકાવારીના દાવોનું ખુલાસો: CCPA એ નોંધ્યું કે વિવિધ વર્ષોમાં સફળ પરીક્ષાર્થીઓનો મોટો ભાગ માત્ર ઇન્ટરવ્યુ માર્ગદર્શન કાર્યક્રમમાં જોડાયેલો હતો:

• 2021: 86.36%
• 2022: 78.31%
• 2023: 97.56%
• 2024: 71.69%

આ નિર્ણાયક માહિતી સંસ્થાની વેબસાઇટ પર ક્યાંય જાહેર કરવામાં આવી નહોતી.

ઇન્ટરવ્યુ માર્ગદર્શન કાર્યક્રમ શું છે?

CCPA ના આદેશ અનુસાર ઇન્ટરવ્યુ માર્ગદર્શન કાર્યક્રમ એ એક પ્રોગ્રામ છે જેમાં પરીક્ષાર્થીઓ UPSC ની પ્રાથમિક અને મુખ્ય પરીક્ષા જેવી અત્યંત જટિલ પરીક્ષાઓ સ્વતંત્ર રીતે પાસ કર્યા પછી જોડાય છે.

આનો અર્થ એ છે કે પરીક્ષાર્થીઓ UPSC ની મુખ્ય બે પરીક્ષાઓ સફળતાપૂર્વક સમાપ્ત કર્યા પછી જ આ કાર્યક્રમમાં પ્રવેશ મેળવે છે. તેથી આવા પરીક્ષાર્થીઓને સંપૂર્ણ કોચિંગ પ્રોગ્રામના પરિણામ તરીકે રજૂ કરવું ગેરમાર્ગે દોરતું હોવાનું CCPA એ સ્વીકાર્યું છે.

CCPA નું નિર્ણય

CCPA એ જણાવ્યું કે સફળ પરીક્ષાર્થીઓએ સંસ્થાનો કયો પાઠ્યક્રમ હાથ ધર્યો તેની માહિતી પ્રગટ ન કરીને અને માત્ર સફળ ઉમેદવારોના નામ અને ચિત્રોનો ઉપયોગ કરીને સંસ્થાની સાફલ્ય દર્શાવવી એ "ગેરમાર્ગે દોરતી જાહેરાત" ગણાય છે.

આ પ્રવૃત્તિ:

• ગ્રાહક સુરક્ષા આઇન, 2019 ની કલમ 2(28) નું ઉલ્લંઘન કરે છે
• ગ્રાહકોના "માહિતી મેળવવાના અધિકાર" નું પણ ઉલ્લંઘન કરે છે

કોચિંગ ક્ષેત્રમાં CCPA ની ચાલુ કાર્યવાહી

CCPA એ અત્યાર સુધીમાં UPSC, IIT-JEE, NEET, RBI અને અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે તૈયારી આપતી સંસ્થાઓ સામે 60 થી વધુ નોટિસો જારી કર્યા છે.

ગેરમાર્ગે દોરતી જાહેરાતો અને અયોગ્ય વ્યાપાર પદ્ધતિઓ માટે વિવિધ કોચિંગ સંસ્થાઓ પર અત્યાર સુધીમાં ₹1.46 કરોડ કરતાં વધુનો દંડ આરોપવામાં આવ્યો છે.

વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ માટે અગત્યનું સંદેશ

આ પગલું દેશભરના લાખો વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના માતાપિતાને એક મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપે છે કે કોચિંગ સંસ્થાઓ દ્વારા કરવામાં આવતા જાહેરાતી દાવોને અવિચારી રીતે સ્વીકારવા જોઈએ નહીં. શીક્ષણ કાર્યક્રમ, પરિણામો અને સફળ પરીક્ષાર્થીઓ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી ચકાસ્યા પછી જ પ્રવેશનો નિર્ણય લેવો જોઈએ.

CCPA ના આ નિર્ણયને કોચિંગ ક્ષેત્રમાં વધુ પારદર્શિતા, જવાબદારી અને ગ્રાહક સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાની દિશામાં એક અગત્યનું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.